در جریان دومین کنفرانس تخصصی حفاریهای اکتشافی کشور، که در حاشیه چهاردهمین همایش و نمایشگاه بینالمللی فرصتهای سرمایهگذاری در معدن و صنایع معدنی ایران برگزار شد، سید سهراب حسینی دبیر کنفرانس با تأکید بر جایگاه استراتژیک بخش معدن در اقتصاد ملی و موازنه قدرت ژئوپولیتیک، گفت: معدن به دلیل ماهیت خود بخشی غیرقابل تخریب و امن است و در تحولات سیاسی و حتی در شرایط جنگی نیز میتواند بهعنوان یک پشتوانه قدرتمند عمل کند.
وی با اشاره به اهمیت سرمایهگذاری در اکتشاف و حفاری افزود: اکتشاف و حفاری نهتنها زیرساخت کشف ذخایر جدید است بلکه خود یک سرمایهگذاری جدی به شمار میآید. بررسیهای جهانی نشان میدهد بین ۱۵ تا ۲۰ درصد فعالیتهای اکتشافی منجر به کشف ذخایر جدید شده و در کشورهای توسعهیافته رشد اکتشاف بیش از کشورهای در حال توسعه است.
سهم بالای حفاری در هزینههای اکتشاف
حسینی خاطرنشان کرد که طبق آمار جهانی، بخش عمده هزینههای اکتشاف به حفاری اختصاص دارد. وی گفت: بودجه اکتشاف جهانی در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲.۵ میلیارد دلار بوده که از این میزان، ۷۵ درصد مربوط به حفاری است.
عقبماندگی حفاری در ایران
دبیر کنفرانس با مقایسه وضعیت ایران با استانداردهای جهانی تصریح کرد: در دنیا به ازای هر هزار متر حفاری، بهطور میانگین ذخایر قابل توجهی کشف میشود، در حالی که در ایران این میزان کمتر است.
وی تأکید کرد: طبق استانداردهای اقتصاد معدن، حداقل ۷۰ درصد میزان استخراج سالانه باید معادل آن اکتشاف جدید انجام شود. اما در کشور ما این نسبت رعایت نشده و یکی از دلایل بروز مشکلات بنگاههای معدنی، کمتوجهی به اکتشاف است.
نقد سیاستگذاری و مشکلات پیمانکاران
حسینی با انتقاد از سیاستگذاریهای گذشته گفت: در سالهای گذشته دستگاههای حفاری نو توسط شرکتهای معدنی دولتی وارد شد، اما این شرکتها نه زیرساخت داشتند و نه نیروی انسانی متخصص. نتیجه این اقدام، ایجاد مشکلات متعدد از جمله رقابت ناسالم قیمتی، افت کیفیت حفاری و کاهش استانداردها بود.
وی افزود: اتحادیه حفاری با همکاری کارفرمایان اقدام به تدوین فهرستبهای حفاری کرد تا قیمتها و استانداردها یکپارچه شود. اما همچنان بسیاری از شرکتها از این فهرست استفاده نمیکنند.
چالشهای مالی و حمایتی
وی از تأخیر در پرداخت مطالبات پیمانکاران انتقاد کرد و گفت: پیمانکاران حفاری نیازمند نقدینگی دائمی هستند، اما متأسفانه پرداختها گاه با تأخیرهای یکساله انجام میشود. در چنین شرایطی، پیمانکار نمیتواند کارگر و نیروی انسانی خود را حفظ کند. اگر منابع مالی کافی وجود ندارد، نباید پروژههای اکتشافی تعریف شود.
وی همچنین نبود آمار شفاف حفاری در کشور را یکی دیگر از چالشهای جدی دانست و اظهار داشت: بارها از نظام مهندسی معدن و دستگاههای مرتبط درخواست کردهایم آمار دقیق حفاریها را منتشر کنند، اما تاکنون پاسخ روشنی داده نشده است.
لزوم نوسازی تجهیزات و آموزش نیروها
حسینی با بیان اینکه ایران برای تحقق اهداف اکتشافی به هزار دستگاه حفاری نو نیاز دارد، افزود: باید دستگاههای فرسوده از چرخه خارج و جایگزین شوند. همچنین باید از ساخت داخل حمایت شود و تسهیلات و معافیتهای وارداتی برای تجهیزات حفاری در نظر گرفته شود.
وی آموزش نیروی انسانی را یکی از الزامات توسعه دانست و گفت: نیروهای تازهوارد اغلب تجربه کافی ندارند. اتحادیه حفاری آماده است دورههای آموزشی رایگان برگزار کند و حتی از تجربیات بینالمللی برای ارتقای دانش حفاری استفاده نماید.
تأکید بر مسئولیت اجتماعی
در پایان، وی با اشاره به لزوم توجه به مسئولیت اجتماعی شرکتهای حفاری افزود: حفاری تنها یک فعالیت اقتصادی نیست. برخورد درست با جوامع محلی، رعایت اصول ایمنی و اخلاق حرفهای بخشی از تعهدات ماست. اتحادیه حفاری در این زمینه نیز آماده همکاری با اساتید و نهادهای دانشگاهی است.
