در جریان نشست «مسئولیت اجتماعی و پایداری در صنعت حفاری اکتشافی معدن در ایران» که در حاشیه چهاردهمین همایش و نمایشگاه بینالمللی فرصتهای سرمایهگذاری در معدن و صنایع معدنی ایران (ماینکس ۲۰۲۵) برگزار شد، فعالان و کارشناسان حوزه محیطزیست و توسعه پایدار بر ضرورت توجه شرکتهای فعال این بخش به حقوق و منافع جوامع محلی تأکید کردند.
ورود شرکتهای معدنی به بطن جامعه محلی
مائده سلیمی، عضو هیأتمدیره مؤسسه توسعه پایدار و محیطزیست، در این نشست با اشاره به تأثیرات گسترده فعالیتهای معدنی بر زندگی مردم محلی گفت: شرکتهای معدنی وقتی وارد یک منطقه میشوند، در واقع وارد قلمرو زندگی و ساختار اجتماعی مردم آن منطقه میشوند. این ورود بدون در نظر گرفتن ویژگیهای اجتماعی، فرهنگی و حتی تعارضات احتمالی، میتواند منجر به مشکلات جدی شود.
وی با تأکید بر اهمیت ایجاد رابطه متوازن میان شرکتها و جوامع محلی، افزود: منابع معدنی بهعنوان منابع ملی شناخته میشوند، اما جامعه محلی از دیرباز از این منابع بهرهمند بوده است. بنابراین زمانی که دسترسی به این منابع برقرار میشود، باید منافع مشترک نیز تعریف شود؛ منافعی که متناسب با نیازهای جوانان، گروههای اجتماعی و شرایط منطقه باشد.
سلیمی تصریح کرد که رضایت آگاهانه و آزاد جامعه محلی یکی از پیششرطهای موفقیت در فعالیتهای معدنی است و این موضوع تنها به مرحله اکتشاف محدود نمیشود، بلکه باید در طول فرایند استخراج و بهرهبرداری نیز لحاظ شود.
وی پیشنهاد داد که شرکتهای معدنی در کنار فعالیتهای فنی و اقتصادی، به برگزاری دورههای آموزشی تخصصی برای جوانان منطقه و همچنین اجرای برنامههای اجتماعی و فرهنگی توجه ویژه داشته باشند.
نگاه بینالمللی به حقوق جوامع محلی
در ادامه این نشست، هانیه مغانی، متخصص مجمع دائمی امور بومی سازمان ملل متحد، به تجربههای بینالمللی در حوزه تعامل با جوامع محلی اشاره کرد و گفت: اخیراً به دعوت وزارت امور خارجه روسیه و در چارچوب همکاری با سازمان ملل متحد در یک کارگاه آموزشی درباره حقوق بینالملل و روابط بینالملل حضور یافتم. در این نشست پیشنهاد شد که برای تقویت ارتباط میان دولتها و نمایندگان جوامع محلی، تفاهمنامههایی بر پایه اصول حقوق بینالملل تدوین شود.
مغانی خاطرنشان کرد که خروجی چنین نشستهایی میتواند زمینهساز در نظر گرفتن حداقلهای حقوق بینالملل در پروژههای توسعهای از جمله فعالیتهای معدنی باشد و افزود: کشورهایی که در این حوزه پیشرو هستند، نشان دادهاند که بدون جلب رضایت و مشارکت فعال جوامع محلی، توسعه پایدار و مسئولانه در بخش معدن دستیافتنی نیست.
