رئیس هیات عامل ایمیدرو با تأکید بر پایان عصر تکیه بر ذخایر سطحی و کمعمق، راهبرد اساسی و اجتنابناپذیر بخش معدن کشور را بازتعریف معماری اکتشافی و حرکت به سمت «اکتشافات عمیق و هوشمند» عنوان کرد.
این رویکرد تحولآفرین که در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی تشریح شد، نشان میدهد تضمین پایداری زنجیره تأمین مواد معدنی، بقای صنایع مادر بهویژه فولاد و فلزات اساسی، و دستیابی به مزیت رقابتی در اقتصاد معدنکاری نوین، مستلزم عبور از متدهای سنتی و سرمایهگذاری سیستماتیک بر فناوریهای ژئوفیزیک عمقی، مدلسازی سهبعدی و حفاریهای نوین مغزهگیری است؛ رویکردی که در آن «هدفگذاری هوشمندانه»، ریسک هزینههای بالای ورود به اعماق زمین را به فرصت ارزشآفرینی راهبردی تبدیل میکند.
پایان ذخایر آشکار و لزوم تحول در معماری اکتشاف
محمدمسعود سمیعینژاد، رئیس هیات عامل ایمیدرو، در جریان چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی، با اشاره به تحولات جهانی در بخش بالادستی معدنکاری تصریح کرد: «طی دهههای گذشته تمرکز اصلی اکتشافات بر کانسارهای سطحی یا کمعمق با رخنمونهای مشخص زمینشناسی، ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی بود. اما امروز با شناسایی این اهداف در مناطق بالغ معدنی، مرزهای اکتشافی در سطح بینالمللی به سمت ذخایر پنهان، پوشیده و عمیق جابهجا شده است.»
وی با تأکید بر اینکه نسل آینده اکتشاف مستلزم مطالعه دقیق اعماق چند صد متری تا چند کیلومتری زمین است، افزود: «این دگرگونی صرفاً یک افزایش متراژ حفاری نیست، بلکه بازطراحی ساختار و تغییر کامل معماری اکتشافی کشور است؛ چراکه عمق، مرز نوین دانش علوم زمین بهشمار میرود.»
عمق؛ یک متغیر فناورانه و اقتصادی، نه مانعی غیرقابلعبور
رئیس هیات عامل ایمیدرو با استناد به تجارب پیشرفته بینالمللی خاطرنشان ساخت: «پروژههای فوقعمیق علمی مانند پروژه “کولا” در روسیه با بیش از ۱۲ کیلومتر عمق و حفاریهای ۹ کیلومتری آلمان، اثبات کردند که ورود به اعماق زمین دیگر یک رویا نیست. در مقیاس صنعتی و معدنی نیز ثبت رکوردهای مغزهگیری الماسه تا بیش از ۳۴۰۰ متر در کانادا نشان میدهد اکتشافات عمیق از یک فرضیه تئوریک به یک واقعیت کاملاً عملیاتی بدل شده است.»
سمیعینژاد در ادامه با تشریح ریسکهای این حوزه یادآور شد: «حفاریهای عمیقتر، پیچیدهتر و پرهزینهتر هستند و بهتبع آن، هزینه یک خطای محاسباتی چند برابر میشود. بر همین اساس، اصل بنیادین در اکتشافات عمیق این است که پیش از حفاری عمیقتر، باید هدفگذاریهای خود را هوشمندانهتر انجام دهیم.»
ضرورت بازنگری در ساختار اکتشافات معدنی کشور
وی با تحلیل وضعیت جاری بخش معدن ایران اظهار داشت: «بخش عمده فعالیتهای اکتشافی در دهههای اخیر معطوف به ذخایر سطحی بوده که با توجه به بهرهبرداری از این ذخایر، توسعه پایدار معدنکاری بدون ورود به اعماق غیرممکن خواهد بود. ذخایر استراتژیک نسل آینده بدون نشانه و رخنمون سطحی هستند و کشف آنها نیازمند استقرار یک سیستم اکتشافی جامع، مدرن و سیستماتیک است.»
سمیعینژاد ارکان اصلی این تحول را شامل توسعه ناوگان تجهیزات حفاری عمیق، تربیت و توانمندسازی نیروی انسانی متخصص، بهکارگیری فناوریهای نوین ژئوفیزیک عمقی و مدلسازی سهبعدی و تکمیل بانکهای جامع و یکپارچه دادههای اکتشافی برشمرد.
رئیس هیات عامل ایمیدرو همافزایی نهادهای حاکمیتی، شرکتهای بزرگ معدنی و صنایع معدنی، دانشگاهها و بخش خصوصی را پیششرط تحقق این اهداف دانست و تأکید کرد: «کشورهایی که فناوری شناسایی ذخایر پنهان و عمیق را توسعه دهند، بازیگران اصلی و پیشتازان امنیت تأمین مواد خام معدنی در آینده خواهند بود. ایمیدرو به دنبال آن است که حفاری عمیق نه به عنوان یک اقدام مجزا، بلکه در قالب یک زیستبوم اکتشافی هوشمند، دقیق و مبتنی بر بالاترین استانداردهای فناورانه نهادینه شود تا فصلی نوین در شکوفایی ذخایر عمیق ایران رقم بخورد.»
منبع: معدن نیوز
